سکته مغزی؛ شایع‌ترین و خطرناک‌ترین بیماری مغز و اعصاب/ زمان طلایی درمان را جدی بگیریم
متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، در گفت‌وگویی به مناسبت روز جهانی سکته مغزی، با اشاره به اینکه این بیماری شایع‌ترین و خطرناک‌ترین بیماری مغز و اعصاب است، بر اهمیت تشخیص سریع، درمان بموقع و آشنایی مردم با علائم هشدار تأکید کرد.
به گزارش آفتاب شمال، دکتر مظفر حسینی‌نژاد، متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه، به مناسبت روز جهانی سکته مغزی، در گفت‌وگویی به تشریح ابعاد مختلف این بیماری، علائم هشدار و راه‌های پیشگیری از آن پرداخت.
دکتر حسینی‌نژاد با بیان اینکه سکته مغزی در اثر اختلال در خون‌رسانی به بافت مغز ایجاد می‌شود، اظهار داشت: سکته مغزی می‌تواند ناشی از انسداد رگ (سکته ایسکمیک) یا پارگی رگ (سکته هموراژیک) باشد. در هر دو حالت، سلول‌های مغزی تنها در عرض چند دقیقه شروع به آسیب دیدن می‌کنند.
وی در تشریح انواع سکته مغزی افزود: در نوع ایسکمیک، به علت بسته شدن یکی از عروق مغزی به طور ناگهانی، خون‌رسانی به قسمتی از مغز مختل می‌شود و منجر به بروز علائم مربوطه می‌گردد. در نوع هموراژیک یا خونریزی، در اثر پاره شدن یکی از عروق مغزی، خونریزی در بافت مغز اتفاق می‌افتد که منجر به اختلال در عملکرد قسمتی از مغز می‌شود.
این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به حمله ایسکمیک گذرا گفت: گاهاً ممکن است علائم سکته مغزی در زمان کوتاهی ظاهر شوند و در مدت چند دقیقه یا ساعت بهبود پیدا کنند که به اینها حمله ایسکمیک گذرا گفته می‌شود. این علائم نشان‌دهنده احتمال سکته مغزی در ساعت‌ها و روزهای آینده بوده و نیاز به پیگیری جهت بررسی‌های لازم برای پیدا کردن منشأ انسداد موقت دارد تا با درمان مؤثر بتوان از وقوع سکته مغزی کامل پیشگیری کرد.
وی با تأکید بر اینکه سکته مغزی یک اورژانس پزشکی است که نیاز به تشخیص سریع، درمان فوری و توانبخشی گسترده دارد، خاطرنشان کرد: با کنترل عوامل خطر و تغییر سبک زندگی می‌توان از بسیاری از سکته‌ها پیشگیری کرد. آشنایی مردم با علائم هشدار و مراجعه سریع به بیمارستان می‌تواند جان هزاران نفر را نجات دهد.
دکتر حسینی‌نژاد در ادامه به معرفی روش تشخیص سریع سکته مغزی با استفاده از اصطلاح FAST یا BEFAST پرداخت و گفت:
– B (Balance): از دست دادن تعادل ناگهانی
– E (Eyes): از دست دادن بینایی ناگهانی
– F (Face): افتادگی یک طرفه صورت
– A (Arms): ضعف در یک بازو
– S (Speech): اختلال در صحبت کردن
– T (Time): زمان حیاتی است، تماس فوری با اورژانس
وی تصریح کرد: اگر هر کدام از این علائم را در همراهانتان مشاهده کردید، بهترین اقدام این است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن بیمار به نزدیک‌ترین مرکز درمانی سکته مغزی و ترجیحاً از طریق اورژانس انتقال داده شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به عوامل خطر ابتلا به سکته مغزی گفت: فشار خون بالا (مهم‌ترین عامل خطر)، دیابت، کلسترول و چربی خون بالا، مصرف دخانیات و الکل، بیماری‌های قلبی، چاقی و کم‌تحرکی، عوامل ژنتیک و سن بالا از مهم‌ترین عوامل خطر این بیماری محسوب می‌شوند.
وی مهم‌ترین راه‌های پیشگیری اولیه از سکته مغزی را کنترل فشار خون، مدیریت دیابت و کلسترول، ترک سیگار و الکل، فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی سرشار از سبزیجات و میوه‌ها و درمان بیماری‌های قلبی برشمرد و افزود: مهم‌ترین مراقبت‌های پس از سکته و پیشگیری ثانویه شامل داروهای ضدپلاکت (آسپرین، کلوپیدوگرل)، آنتی‌کوآگولان‌ها در بیماران با فیبریلاسیون دهلیزی، استاتین‌ها برای کنترل چربی، کنترل دقیق فشار خون و قند خون و تغییر سبک زندگی (ترک سیگار، فعالیت بدنی و رژیم غذایی سالم) است.
دکتر حسینی‌نژاد با اشاره به آمار جهانی این بیماری اظهار داشت: به طور متوسط در سرتاسر دنیا بیش از ۱۰۰ مورد سکته مغزی در هر صد هزار نفر در سال اتفاق می‌افتد و این بیماری دومین عامل مرگ‌ومیر در دنیا بوده و یکی از مهم‌ترین علل ناتوانی در بزرگسالان محسوب می‌شود.
وی با بیان اینکه طبق مطالعات، بروز ابتلا به سکته مغزی در ایران بیشتر از آمار جهانی است، افزود: بر اساس گزارشات انجمن سکته مغزی در ایران، سالانه بیش از صد هزار استروک مغزی اتفاق می‌افتد که متأسفانه تعداد قابل توجهی از این موارد منجر به مرگ بیماران می‌شود. سن ابتلا به استروک نیز در ایران حدود ۱۰ سال پایین‌تر از سن متوسط ابتلا در جهان گزارش شده است.
این متخصص مغز و اعصاب در خصوص وضعیت گیلان گفت: در گیلان مطالعات دقیق انجام نشده، ولی طبق مطالعات محدودی که در بیمارستان پورسینا رشت انجام شده، بیش از ۱۰۰۰ بیمار سالانه در این بیمارستان بستری شده‌اند که تقریباً مشابه آمار کشوری است.
دکتر حسینی‌نژاد با اشاره به اینکه پورسینا تنها مرکز بیمارستانی ارائه‌دهنده خدمات مدیریت حاد سکته مغزی طرح ۷۲۴ استروک است، تصریح کرد: در این مرکز، تیم پزشکی ارائه‌دهنده خدمت ۷۲۴ بلافاصله با رسیدن بیمار، شروع به اخذ اطلاعات پزشکی لازم در کمترین زمان ممکن از بیمار یا همراهان وی می‌کنند و اقدامات تشخیصی ضروری در کوتاه‌ترین زمان انجام می‌شود. اگر بیمار کاندید دریافت داروی تزریقی TPA باشد، درمان برای بیمار شروع می‌شود و در مواردی نیز اگر لازم باشد، توسط پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب، عمل ترومبکتومی (خارج کردن لخته از رگ مغزی) برای بیمار انجام می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه مهم‌ترین فاکتور برای درمان مؤثرتر این بیماران، شروع درمان در محدوده زمانی حداکثر ۴ ساعت و نیم از شروع علائم سکته مغزی است، افزود: در پژوهشی که در رشت انجام شده، مهم‌ترین عامل عدم موفقیت درمان مؤثر در این بیماران، عدم مراجعه بیماران در محدوده زمانی ذکر شده به مرکز درمانی بوده است و به نظر می‌رسد تقویت اطلاع‌رسانی به هموطنان از طریق رسانه‌ها، توجه بیشتر مردم به علائم اصلی سکته مغزی و تسهیل انتقال بیماران از طریق اورژانس می‌تواند موفقیت‌های درمانی را در این زمینه تقویت کند.
دکتر حسینی‌نژاد در پایان مهم‌ترین توصیه‌های خود به مردم و همکاران شاغل در مراکز بهداشتی و درمانی را چنین برشمرد: اهمیت دادن به اقدامات پیشگیری از بیماری‌های عروقی مغزی به‌ویژه از طریق کنترل ریسک‌فاکتورها شامل فشار خون بالا، دیابت و مصرف دخانیات و توجه ویژه به سبک زندگی سالم؛ اطلاع‌رسانی مناسب از طریق رسانه‌ها برای آشنایی مردم با علائم شروع سکته مغزی؛ و روش مناسب انتقال بیماران به نزدیک‌ترین مرکز درمانی در سریع‌ترین زمان ممکن تا همکاران مستقر در این مراکز بتوانند مؤثرترین درمان را برای این عزیزان انجام دهند.