پشت پرده خبر واگذاری میدان گازی چالوس به روسها

شرکت نفت خزر ادعا‌های مطرح شده درخصوص’ واگذاری ساختار گازی چالوس” را تکذیب کرد.

به گزارش  آفتاب شمال به نقل از خبرنگار گروه اقتصادی خبرگزاری صدا وسیما، درپی انتشار اخبار خلاف واقع در رسانه‌های خارجی و برخی رسانه‌های داخلی درباره ساختار گازی چالوس و واگذاری کامل آن به روسیه ذیل توافق ۲۰ ساله با این کشور، روابط عمومی شرکت نفت خزر جهت تنویر افکار عمومی توضیحاتی ارائه کرد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

دراین توضیحات که با عنوان پاسخ به ابهامات رسانه‌ای منتشر شده در باب ساختار چالوس، در اختیار خبرگزاری صدا وسیما قرار گرفته، آمده است: شرکت نفت خزر در باب مطالب مطرح شده در نشریه اویل پرایس اعلام می‌دارد هیچگونه اطلاعی از مذاکرات و توافقات ادعایی آن رسانه در خصوص منابع هیدروکربوری خزر جنوبی با کشور‌های چین و روسیه نداشته است که در این خصوص تکذیبیه جناب آقای کاظم جلالی سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه قابل استناد و بهره برداری برای مخاطبان است.

این نوشته، توضیحات بیشتر درباره ساختار چالوس را به مطالب منتشر شده در خبر مورخ ۲۶ خرداد ماه ۱۴۰۰ با موضوع ” دو پروژه عملیاتی نفت خزر در هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران تصویب شد ” ارجاع داده است.

اما این خبر چه توضیحاتی درباره ساختار چالوس ارائه می‌کند؟ دراین خبر رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر از تصویب دو طرح راهبردی از میان چهار طرح این شرکت در شرکت ملی نفت ایران خبر داده و گفته است: دو پروژه دیگر در نوبت تصمیم گیری و تصویب در هفته‌های آتی خواهد بود.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی در این خبر ضمن ابراز خرسندی از تصویب دو پروژه مهم که یکی مربوط به “لرزه‌نگاری دو بعدی ناحیه انتقالی دریا – خشکی شرق دریای خزر” و دیگری “راهبری و نگهداشت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر و شناور‌های پشتیبانی به منظور عملیات از طریق تعمیرات حداقلی” است عنوان کردند: مقرر شده دو پروژه دیگر با عنوان “حفاری و اکتشاف ساختار عظیم چالوس” و “حفاری اکتشافی آب‌های کم عمق دریایی در ساختار رودسر” به دلیل اهمیت موضوع پس از بررسی در جلسات بعدی هیئت مدیره شرکت ملی نفت به تصویب برسد.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر در خصوص پروژه لرزه نگاری تصویب شده گفت: همه شواهد حاکی از وجود ظرفیت قابل توجه گاز در دشت گرگان است. اطلاعات ۱۶ حلقه چاه حفاری شده در این منطقه به همراه مطالعات صورت گرفته همچون مطالعات ساختار مرزی پل نشان دهنده لزوم تغییر رویکرد فنی نسبت به پتانسیل منابع هیدروکربوری در حوضه خزر جنوبی است که امید می‌رود نتایج ناشی از حفاری چاه اکتشافی هیرکان -۱ و چاه قزل تپه -۳ نیز تکمیل کننده این جمع بندی باشد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

طبق گفته سید عماد حسینی تحرکات کشور ترکمنستان و هدف قراردادن ساختار‌های عمیق توسط این کشور به منظور کشف ذخائر گازی (با عمق ۷۰۰۰ متر) منجر به این شده که شرکت نفت خزر با هدف یکپارچه سازی اطلاعات لرزه نگاری حوضه خزر جنوبی ویافتن بهترین موقعیت حفاری عمیق، انجام پروژه لرزه نگاری ناحیه انتقالی دریا – خشکی شرق دریای خزر را در دستور کار قرار دهد. این پروژه آغازی بر ایجاد تجربه لرزه نگاری در نواحی چالشی انتقال دریا – خشکی دریای خزر خواهد بود که با توجه به پتانسیل‌های موجود در سواحل دریای خزر از اهمیت بسزایی برخوردار است و انتظار می‌رود این لرزه نگاری ۸۳۰ کیلومتری (پوشش دهنده منطقه‌ای به وسعت ۱۴۵۰ کیلومتر مربع) ضمن ایجاد اشتغالزایی کوتاه مدت پس از موفقیت حفاری اکتشافی، اشتغالزایی بلند مدت در استان‌های شمالی و تامین گاز مورد نیاز منطقه را نیز در پی داشته باشد.

وی همچنین گفت: موضوع نیاز انرژی مناطق شمالی کشور به قدری حائز اهمیت است که عملیات‌های بالادستی با ریسک‌های بسیار بالا را نیز در دشت گرگان توجیه پذیر می‌کند.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

علی اصولی مدیرعامل شرکت نفت خزر نیز در خصوص تصویب پروژه راهبری و نگهداشت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر و شناور‌های پشتیبانی به منظور عملیات از طریق تعمیرات حداقلی گفت: مطالعات شرکت‌های شل، وبا، لازمو و شرکت نفت خزر حاکی از وجود منابع عظیم گاز و نفت در بخش ایرانی دریای خزر بوده و همین موضوع باعث شده شرکت ملی نفت از طریق سرمایه گذاری راهبردی و با همت متخصصان ایرانی ساخت تجهیزات عملیات حفاری، اکتشاف و پشتیبانی در دریای خزر را در دستور کار قرار دهد که حاصل این سرمایه گذاری ملی ساخت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر است که در زمان ساخت بزرگترین و منحصر به فردترین سکوی حفاری خاورمیانه محسوب می‌شده که این سازه ملی از طریق کشف نفت در آب‌های عمیق ساختار سردار جنگل عملا شگفتی صنعت نفت دنیا را رقم زده است.

اصولی افزود: نفت کشف شده در ساختار سردار جنگل (با پتانسیل ۲ میلیارد بشکه نفت درجا فقط برای مخزن کشف شده) از یک طرف ایران را وارد باشگاه دارندگان تکنولوزی آب عمیق کرده و از طرف دیگر ارزش اکتشافی ساختار‌های بخش ایرانی دریای خزر را به میزان بسیار قابل توجهی افزایش داده که عملا ارزش افزوده ناوگان دریایی عظیم شرکت نفت خزر را نشان می‌دهد. همین موضوع باعث شده که شرکت نفت خزر به موضوع مدیریت ناوگان با رویکردی کاملا حرفه‌ای برخورد کرده و ضمن ایجاد دانش نگهداشت موثر ناوگان، هزینه‌های نگهداشت و تعمیرات ادواری سکوی نیمه شانور ایران – امیرکبیر و شناور‌های کاسپین را تا حد قابل توجهی کاهش دهد.

اصولی گفت: پروژه تصویب شده عملا تجلی توانایی ایجاد شده در شرکت نفت خزر است که از طریق صرف کمترین هزینه حداکثر بهره‌برداری از سکوی نیمه شناور امیرکبیر را طی سال‌های آینده میسر خواهد کرد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: یکی از اهداف شرکت نفت خزر طی دو سال آینده حفاری و اکتشاف در ساختار چالوس است که این ساختار پس از ساختار البرز بزرگترین ساختار دریای خزر می‌باشد که بر اساس مطالعه طرح توسعه استراتژیک میادین هیدروکربنی حوضه خزر جنوبی توسط گروه مطالعاتی SCSG و همچنین نتایج عملیاتی ناشی از حفاری اکتشافی چاه‌های میدان سردار جنگل، ساختار چالوس دارای پتانسیل وجود ذخائر عظیم گازی به حجم TCF ۱۲۰ گاز درجا است که بدین معنی است ذخائر گازی این ساختار تقریبا برابر با یک چهارم حجم میدان گازی پارس جنوبی می‌باشد موضوعی که عملا این ساختار را در جایگاه دهمین مخزن گازی بزرگ دنیا قرار خواهد داد. از طرف دیگر این ساختار پتانسیل تولید TCF ۲/۴ در سال گاز را دارد که تقریبا معادل تولید ۱۱ فاز پارس جنوبی در شرایط فعلی است. در صورت موفق بودن عملیات اکتشاف ساختار چالوس حجم گاز قابل برداشت این ساختار به تنهایی ۵/۱ برابر کل گاز قابل استحصال کشور آذربایجان و برابر با ۳۰ درصد کل گاز قابل برداشت کشور‌های حوضه دریای خزر خواهد بود. از طرف دیگر براساس شواهد این ساختار می‌تواند ۲/۱۴ میلیارد بشکه نفت درجا داشته باشد که در صورت موفقیت توان تولید ۴۰۰ هزار بشکه در رور نفت را درپی خواهد داشت. ایشان اظهار داشت طبق اطلاعات موجود ساختار چالوس به لحاظ حجم هیدروکربور درجا و قابل استحصال با هریک از میادین بزرگ گاز و نفت جنوب کشور قابل مقایسه است.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: بر مبنای برنامه مدون مطالعات SCSG و SMDP نیز حفاری اکتشافی ساختار چالوس بایستی در نخستین فرصت آغاز شده و بلافاصله پس از اکتشاف، عملیات آزمایش طولانی مدت چاه برای چند ماه جهت ارزیابی پتانسیل تولید از مخزن در آن اجرا شود تا بر اساس نتایج آن بهترین برنامه توسعه میدان تهیه و اجرا شود. طبق گفته ایشان همین همخوانی نتایج و ارزیابی‌ها شرکت نفت خزر را برآن داشته تا از طریق بهره‌برداری حداکثری از پتانسیل‌های موجود به بهترین نحو فعالیت اکتشافی خود را در ساختار چالوس شروع کند و نقطه عطفی در اکتشاف منابع عظیم نفت و گاز در کارنامه صنعت نفت در شمال کشور به یادگار بگذارد. بر همین اساس نیز بررسی موضوع به جلسات آتی هیئت مدیره شرکت ملی نفت موکول شده است.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی گفت: اولویت دیگر برای انجام عملیات حفاری اکتشافی ساختار ژئوفیزیکی رودسر است که در بخش کم عمق جنوبی دریای خزر واقع شده است. این ساختار در ناحیه کم عمق و در نزدیکی ساختار رامسر که در بخش شمالی آن واقع شده قرارد داشته و بوسیله یک ناحیه زین اسبی از ساختار رامسر جدا شده است. وجود هیدروکربن در ساختار رودسر می‌تواند گواه تأیید پتانسیل بالای هیدروکربنی در ساختار بزرگ رامسر باشد. شرکت نفت خزر این پروژه را با دیدی جامع و استراتژیک تعریف کرده است. نزدیکی ساختار رودسر به ساحل و کم عمق بودن آب باعث شده که با توجه به تجربه بسیار بالای صنعت نفت ایران در آب‌های کم عمق خلیج فارس ریسک عملیات اکتشافی ساختار رودسر در کمترین حد ممکن باشد. از طرف دیگر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در دریای خزر در راستای منافع ملی مد نظر جدی شرکت نفت خزر بوده و تلاش کرده شرایط را به گونه‌ای فراهم کند که ظرفیت‌های بخش خصوصی و تجهیزات آن‌ها در شمال کشور به جای کمک به کشور‌های همسایه یاری رسان صنعت نفت ایران در برداشت از ذخائر نفت و گاز شمال باشد و بر اساس ارزیابی‌های انجام شده ساختار رودسر پتانسیل TCF ۱ گاز و ۵۰۰ میلیون بشکه نفت درجا را دارد.

سید عماد حسینی در ادامه گفت: کشور‌های همسایه به خوبی به پتانسیل بالای ذخائر گاز حوضه جنوبی خزر واقف هستند و به همین دلیل بوده که کشور آذربایجان سکوی نیمه شناور حیدر علیف را با هزینه‌ای بیش از یک میلیارد دلار در سال‌های گذشته وارد عملیات کرده است.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: سکوی نیمه شناور حیدر علیف هم اکنون با اجاره ۳۰۰ هزار دلار در روز برای توسعه میدان شاه دنیز در اجاره شرکت‌های خارجی قرار دارد. برای پی بردن به اهمیت وجو ناوگان توانمند در دریای خزر ذکر همین نکته کافی است که شرکت‌های خارجی برای حفاری چاهی معادل چاه پیشنهادی چالوس هزینه‌ای بالغ بر ۹۰ میلیون دلار صرف می‌کند در حالی که به دلیل وجود ناوگان توانمند شرکت نفت خزر، طبق برآورد ما پروژه حفاری اکتشافی چاه چالوس حدود ۱۹ میلیون دلار برای شرکت ملی نفت ایران هزینه در پی خواهد داشت که معادل هزینه حفاری چاه‌های میادین خلیج فارس است. به دلیل ارزش بالای این ناوگان است که شرکت نفت خزر تصویب هر چه سریعتر حفاری اکتشافی ساختار چالوس را یک تصمیم هوشمندانه در راستای منافع ملی می‌داند.
پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

علی اصولی مدیرعامل نفت خزر در ادامه در خصوص پتانسیل‌های ارزشمند برای سرمایه گذاری در حوزه نفت و گاز خزر گفت: این منطقه محل اتصال کشور‌های آسیای مرکزی و قفقاز به خاورمیانه است و با دارا بودن ظرفیت‌های اقتصادی مناسب، بازار بزرگ در کشور و در منطقه، سرمایه انسانی جوان، متخصص و خلاق، منابع عظیم نفت و گاز بهمراه دسترسی ایران به دریا و آب‌های آزاد بین المللی و واقع شدن در مسیر اصلی ترانزیت منطقه و قرابت فرهنگی و تمدن ایران با کشور‌های شمال امتیازات ارزشمندی برای ما به شمار می‌روند.

وی افزود: از طرف دیگر ۶۷۵ کیلومتر از سواحل خزر مربوط به ایران است و این منطقه بعد از خاورمیانه و سیبری از مهمترین مناطق حوزه انرژی جهان به شمار می‌رود. علاوه بر ویژگی‌های منحصر بفرد کشور جهت صادرات انرژی همسایگان به بقیه مناطق جهان، در صورت موفقیت اکتشاف ساختار چالوس بخش ایرانی دریای خزر تبدیل به هاب جدید انرژی دنیا خواهد شد. اگر با عنایت الهی نتیجه زحمات همکاران صنعت نفت در دریای خزر منجر به اکتشاف در ساختار چالوس شد این میدان به تنهایی توان تأمین ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را خواهد داشت که به معنی سرازیر شدن سرمایه گذاران بزرگ خارجی به منطقه خواهد بود و تازه این اول راه است، چرا که غیر از ساختار چالوس ساختار‌های پرپتانسیل بزرگ دیگری نیز در ادامه در دستور کار قرار خواهد گرفت. این در حالی است که چین و هند دو کشور تشنه انرژی نیز از نزدیک وضعیت نفت و گاز منطقه خزر را رصد می‌کنند.

مدیرعامل شرکت نفت خزر گفت: ایران با دارا بودن امن‌ترین مسیر برای صدور نفت و گاز با امکاناتی نظیر تاسیسات نفتی و گازی، تسهیلات بندری، پالایشگاه‌ها و شبکه‌های لوله نفتی و گازی، مناسب‌ترین گزینه برای صادرات گاز به شرق و غرب است و با استناد به پیش‌بینی‌های فوق در صورت موفقیت حفاری اکتشافی در ساختار چالوس به حول و قوه الهی نسخه شمالی عسلویه ایران در راه خواهد بود.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

اصولی اضافه کرد: همه پروژه‌های پیشنهادی شرکت نفت خزر پس از طرح در هیئت مدیره این شرکت جهت تصویب نهایی به هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران اعلام شد که منجر به تایید پروژه‌های ذکر شده شد.

همانطور که در خبر مذکور مشخص است در این مصاحبه از وجود «ساختار عظیم چالوس» صحبت شده است نه «میدان عظیم چالوس». به زبان ساده تفاوت این دو واژه در این است که در ساختار عظیم چالوس احتمال کشف میدان گازی کوچک یا بزرگ وجود دارد و شرکت نفت خزر نیز با ادبیات دقیق با بیان کلمه «ساختار» به جای «میدان» از وجود احتمالی گاز و سایر منابع هیدروکربوری در آن منطقه خبر داده است.

همچنین در بخش‌های متعددی از این مصاحبه رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر اعداد و ارقام ذکر شده را منوط به موفقیت در عملیات اکتشاف ساختار چالوس منوط کرده است. یعنی بسیار محتمل است که با انجام عملیات اکتشاف اصلا هیچ منبع گازی در ساختار چالوس کشف نشود و یا رقم کشف شده بسیار کوچک باشد. در نتیجه فعلا باید منتظر انجام حفاری اکتشافی در این ساختار باشیم.

با این حال اخبارمربوط به کشف یک میدان گازی بزرگ در دریای خزر به نام «میدان چالوس» توسط ایران چگونه سر از رسانه‌های داخلی و خارجی به ویژه فضای مجازی درآورد؟

ماجرا به انتشار گزارش اویل پرایس در تاریخ ۲۸ مردادماه سال جاری (۱۹ آگوست ۲۰۲۱) و بازنشر این گزارش در یکی از رسانه‌های داخلی بازمی شد.

اگرچه در متن اصلی اویل پرایس هم اشاره‌ای به میدان چالوس نشده، اما ترجمه ناقص و بازنشر این ترجمه در فضای مجازی این شبهه را ایجادکرده است که «ایران یک میدان گازی به عظمت پارس جنوبی را در دریای خزر کشف کرده است و طی قرارداد ۲۰ ساله ایران با روسیه، اختیار میزان صادرات، قیمت و مقصد گاز این میدان را روسیه واگذار کرده است».

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

براساس توضیحات یدالله بهرامیان مدیر برنامه‌ریزی شرکت نفت خزر در گزارش اویل پرایس استفاده از کلمه Find به معنای “یافته” به جای واژه Exploration به معنای “اکتشاف”، نشان از دقت این نشریه در تحلیل خبری است که در هیچ کجای آن شرکت نفت خزر ادعای اکتشاف یک میدان گازی را نداشته و تنها از یافته‌های ناشی از مطالعات نام برده است.

وی ادامه می‌دهد: همچنین در عبارت (If the initial estimates of the gas reserves held in the Chalous deposit are correct then…) استفاده از ترکیب Initial Estimate به معنای تخمین اولیه و ترکیب Chalous Deposit به معنای ساختار چالوس در یک جمله شرطی با فعل Correct نشان‌دهنده این واقعیت است که نگارنده می‌داند احجام اعلامی در خبر شرکت نفت خزر احجام فرضی قبل از عملیات اکتشاف است، نه احجام اکتشافی و به‌خوبی این اشراف وجود داشته که برای پارس جنوبی می‌توان از عبارت Field استفاده کرد، اما برای چالوس باید عبارت Deposit را به کار برد».

اما آنچه از خبر اویل پرایس ترجمه و در فضای داخلی با استناد به همین منبع منتشر می‌شود این است «به گزارش اویل پرایس، هفته گذشته ایران از یک میدان گازی بزرگ در آب‌های این کشور در دریای خزر رونمایی کرد. میدان گازی “چالوس” قرار است با هدف ایجاد یک قطب جدید گازی در شمال ایران برای تکمیل قطب جنوبی گاز این کشور با محوریت میدان عظیم پارس جنوبی احداث شود. توسعه‌دهنده اصلی میدان گازی چالوس، شرکت نفت خزر است، اما کمک‌های فنی و مالی نیز از روسیه و چین دریافت می‌شود.

اگر برآورد‌های اولیه از ذخایر گاز موجود در میدان چالوس درست باشد، گاز ایران قادر خواهد بود حداقل ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را تأمین کند. با این حال، میزان صادرات، قیمت و مقصد این گاز با روسیه هماهنگ می‌شود و این موضوع بر تسلط مسکو بر اروپا در زمینه انرژی که در زمان حاضر یکی از موضوعات اصلی اختلاف بین اروپا و شریک خود در ناتو یعنی ایالات متحده است، می‌افزاید.

اما آیا واقعا میدانی گازی در ساختار عظیم چالوس کشف شده که می‌تواند حداقل ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را تامین کند؟

همانطور که در خبر منشرشده در ۲۶ خردادماه رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر آمده است “حفاری و اکتشاف ساختار عظیم چالوس” و “حفاری اکتشافی آب‌های کم‌عمق دریایی در ساختار رودسر” هنوز در هیئت مدیره شرکت ملی نفت به تصویب نرسیده و یکی از اهداف شرکت نفت خزر طی دو سال آینده حفاری و اکتشاف در ساختار چالوس عنوان شده است و ازاین ساختار پس از ساختار البرز به عنوان بزرگترین ساختار دریای خزر یادشده است.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

بااین حال اگرچه تاکنون هیچ میدان گازی مشخصی در ساختار چالوس کشف نشده و تنها احتمال وجود منابع هیدروکربوری در این ساختار وجود دارد، اما سیدصالح هندی مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران برای تبیین بیشتر مسئله اینگونه توضیح می‌دهد: «نمی‌توان اعداد و ارقامی که بر اساس مطالعات اولیه تخمین زده می‌شود را به عنوان یک رزرو قطعی از آن یاد کرد. به عنوان مثال از چند سال گذشته مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت با کمک پژوهشگاه صنعت نفت مطالعه مشترکی را در زمینه هیدرات‌های گازی در دریای عمان آغاز کرد که فاز اول آن به اتمام رسیده و فاز دوم آن در حال انجام است. در همین راستا منابع بسیار زیادی هیدرات گازی در دریای عمان شناسایی شد که در برخی جا‌ها احتمال داده می‌شود که حتی چندین برابر پارس جنوبی هیدرات گازی وجود داشته باشد».

وی ادامه می‌دهد: «اما از نتایج این مطالعه به عنوان «شناسایی و برآورد» یاد می‌کنیم، در هیچ کجا جزو ذخایر محاسبه نمی‌شود و نمی‌توان اسم آن را کشف گذاشت، بلکه فقط شناسایی اولیه انجام شده است. اعداد و ارقام اعلام شده در این مطالعات، احتمال درصد خطای بسیار بالایی (بعضاً تا ۴۰۰ درصد) دارند و به همین دلیل جزو ذخایر و منابع محاسبه نمی‌شوند».

هندی اضافه کرد: «خوب است بدانیم در دنیا با وجود همه‌ی پیشرفتی که شده است فقط ۳۰ درصد چاه‌های اکتشافی که بعد از این مطالعات و شناسایی و برآورد حفر می‌شوند موفقیت‌آمیز است. پس قبل از حفر چاه یا چاه‌های اکتشافی و توصیفی اعلام حجم صحیح نیست و حتی ممکن است برای ساکنین این مناطق ادعای واهی ایجاد کند و در صورت عدم موفقیت موجب سرخوردگی و ناامیدی شود».

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

بااین حال *سفیر ایران در روسیه نیز مطالب منتسب به وی در گزارش اویل پرایس را تکذیب و تصریح کرده است، هنوز پیش‌نویس قرارداد ۲۰ ساله توسط ایران برای طرف روسی ارسال نشده است.

کاظم جلالی سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه در مصاحبه در ۹ شهریورماه سال جاری در این باره می‌گوید: «بنده هیچگونه مصاحبه‌ای درباره نفت و گاز با هیچ رسانه‌ای نکرده‌ام. در گزارش اویل پرایس از نام وی و موافقتنامه بین ایران روسیه سوء استفاده شده است در حالی که هیچ ارتباطی به مطلب و موضوع و تحلیل این گزارش ندارد».

وی افزود: «موافقت‌نامه ۲۰ ساله ایران و روسیه که بحث آن مطرح شده است، ابتدا قرار است در مجلس شورای اسلامی تصویب شود و هیچگونه جنبه محرمانه‌ای ندارد و بنا شد که پیش‌نویس آن توسط جمهوری اسلامی ایران تهیه و به طرف روسی ارائه شود. پیش‌نویس این موافقت‌نامه را نیز وزارت خارجه بعد از جمع‌بندی توسط نهاد‌ها و سازمان‌های مرتبط به طرف روس ارائه خواهد داد».

جلالی افزود: «الان در فضایی هستیم که آمریکایی‌ها و غربی‌ها تمام تلاش خود را می‌کنند که ما عملا نتوانیم یک باشگاه بزرگی از کشور‌های تحریمی شامل روسیه، چین و ایران که هر سه امروزه توسط آمریکایی‌ها تحت تحریم هستند تشکیل دهیم. ما بر اساس منافع ملی خودمان با روسیه عمل می‌کنیم، اما در این فضا می‌بینیم که عده‌ای تلاش می‌کنند خبر‌های مسمومی را به افکار عمومی بدهند تا تصور بشود که ایران در مقابل برخی کشور‌ها واداده است درحالیکه اینگونه نیست».

حال این سئوال مطرح می‌شود که اویل پرایس با چه نیتی و چگونه از واگذاری میدان خیالی چالوس به روسیه خبر می‌دهد درحالیکه هنوز پیش‌نویس موافقت‌نامه دو کشور نه تنها توسط ایران ارسال نشده بلکه نهایی هم نشده و در مجلس دو کشور نیز به تصویب نرسیده و به مرحله انعقاد قرارداد نرسیده است.

آن هم میدان گازی که کشف آن در ساختار چالوس یک احتمال بوده و ممکن است اساسا چنین میدانی کشف نشود؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت انتشار مطالب خلاف واقع درباره ساختار گازی چالوس در فضای مجازی تکرار همان حرکت تخریبی است که درآستانه امضاء قرارداد ۲۵ ساله ایران وچین در خصوص واگذاری جزیره کیش به چینی‌ها به راه افتاد.

گزارش مکتوب از: آقای امیر شایان مهر خبرنگار حوزه نفت و گاز گروه اقتصادی خبرگزاری صدا و سیما

پشت پرده خبر واگذاری میدان گازی چالوس به روسها
شرکت نفت خزر ادعا‌های مطرح شده درخصوص’ واگذاری ساختار گازی چالوس” را تکذیب کرد.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی خبرگزاری صدا وسیما، درپی انتشار اخبار خلاف واقع در رسانه‌های خارجی و برخی رسانه‌های داخلی درباره ساختار گازی چالوس و واگذاری کامل آن به روسیه ذیل توافق ۲۰ ساله با این کشور، روابط عمومی شرکت نفت خزر جهت تنویر افکار عمومی توضیحاتی ارائه کرد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

دراین توضیحات که با عنوان پاسخ به ابهامات رسانه‌ای منتشر شده در باب ساختار چالوس، در اختیار خبرگزاری صدا وسیما قرار گرفته، آمده است: شرکت نفت خزر در باب مطالب مطرح شده در نشریه اویل پرایس اعلام می‌دارد هیچگونه اطلاعی از مذاکرات و توافقات ادعایی آن رسانه در خصوص منابع هیدروکربوری خزر جنوبی با کشور‌های چین و روسیه نداشته است که در این خصوص تکذیبیه جناب آقای کاظم جلالی سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه قابل استناد و بهره برداری برای مخاطبان است.

این نوشته، توضیحات بیشتر درباره ساختار چالوس را به مطالب منتشر شده در خبر مورخ ۲۶ خرداد ماه ۱۴۰۰ با موضوع ” دو پروژه عملیاتی نفت خزر در هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران تصویب شد ” ارجاع داده است.

اما این خبر چه توضیحاتی درباره ساختار چالوس ارائه می‌کند؟ دراین خبر رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر از تصویب دو طرح راهبردی از میان چهار طرح این شرکت در شرکت ملی نفت ایران خبر داده و گفته است: دو پروژه دیگر در نوبت تصمیم گیری و تصویب در هفته‌های آتی خواهد بود.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی در این خبر ضمن ابراز خرسندی از تصویب دو پروژه مهم که یکی مربوط به “لرزه‌نگاری دو بعدی ناحیه انتقالی دریا – خشکی شرق دریای خزر” و دیگری “راهبری و نگهداشت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر و شناور‌های پشتیبانی به منظور عملیات از طریق تعمیرات حداقلی” است عنوان کردند: مقرر شده دو پروژه دیگر با عنوان “حفاری و اکتشاف ساختار عظیم چالوس” و “حفاری اکتشافی آب‌های کم عمق دریایی در ساختار رودسر” به دلیل اهمیت موضوع پس از بررسی در جلسات بعدی هیئت مدیره شرکت ملی نفت به تصویب برسد.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر در خصوص پروژه لرزه نگاری تصویب شده گفت: همه شواهد حاکی از وجود ظرفیت قابل توجه گاز در دشت گرگان است. اطلاعات ۱۶ حلقه چاه حفاری شده در این منطقه به همراه مطالعات صورت گرفته همچون مطالعات ساختار مرزی پل نشان دهنده لزوم تغییر رویکرد فنی نسبت به پتانسیل منابع هیدروکربوری در حوضه خزر جنوبی است که امید می‌رود نتایج ناشی از حفاری چاه اکتشافی هیرکان -۱ و چاه قزل تپه -۳ نیز تکمیل کننده این جمع بندی باشد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

طبق گفته سید عماد حسینی تحرکات کشور ترکمنستان و هدف قراردادن ساختار‌های عمیق توسط این کشور به منظور کشف ذخائر گازی (با عمق ۷۰۰۰ متر) منجر به این شده که شرکت نفت خزر با هدف یکپارچه سازی اطلاعات لرزه نگاری حوضه خزر جنوبی ویافتن بهترین موقعیت حفاری عمیق، انجام پروژه لرزه نگاری ناحیه انتقالی دریا – خشکی شرق دریای خزر را در دستور کار قرار دهد. این پروژه آغازی بر ایجاد تجربه لرزه نگاری در نواحی چالشی انتقال دریا – خشکی دریای خزر خواهد بود که با توجه به پتانسیل‌های موجود در سواحل دریای خزر از اهمیت بسزایی برخوردار است و انتظار می‌رود این لرزه نگاری ۸۳۰ کیلومتری (پوشش دهنده منطقه‌ای به وسعت ۱۴۵۰ کیلومتر مربع) ضمن ایجاد اشتغالزایی کوتاه مدت پس از موفقیت حفاری اکتشافی، اشتغالزایی بلند مدت در استان‌های شمالی و تامین گاز مورد نیاز منطقه را نیز در پی داشته باشد.

وی همچنین گفت: موضوع نیاز انرژی مناطق شمالی کشور به قدری حائز اهمیت است که عملیات‌های بالادستی با ریسک‌های بسیار بالا را نیز در دشت گرگان توجیه پذیر می‌کند.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

علی اصولی مدیرعامل شرکت نفت خزر نیز در خصوص تصویب پروژه راهبری و نگهداشت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر و شناور‌های پشتیبانی به منظور عملیات از طریق تعمیرات حداقلی گفت: مطالعات شرکت‌های شل، وبا، لازمو و شرکت نفت خزر حاکی از وجود منابع عظیم گاز و نفت در بخش ایرانی دریای خزر بوده و همین موضوع باعث شده شرکت ملی نفت از طریق سرمایه گذاری راهبردی و با همت متخصصان ایرانی ساخت تجهیزات عملیات حفاری، اکتشاف و پشتیبانی در دریای خزر را در دستور کار قرار دهد که حاصل این سرمایه گذاری ملی ساخت سکوی نیمه شناور ایران – امیرکبیر است که در زمان ساخت بزرگترین و منحصر به فردترین سکوی حفاری خاورمیانه محسوب می‌شده که این سازه ملی از طریق کشف نفت در آب‌های عمیق ساختار سردار جنگل عملا شگفتی صنعت نفت دنیا را رقم زده است.

اصولی افزود: نفت کشف شده در ساختار سردار جنگل (با پتانسیل ۲ میلیارد بشکه نفت درجا فقط برای مخزن کشف شده) از یک طرف ایران را وارد باشگاه دارندگان تکنولوزی آب عمیق کرده و از طرف دیگر ارزش اکتشافی ساختار‌های بخش ایرانی دریای خزر را به میزان بسیار قابل توجهی افزایش داده که عملا ارزش افزوده ناوگان دریایی عظیم شرکت نفت خزر را نشان می‌دهد. همین موضوع باعث شده که شرکت نفت خزر به موضوع مدیریت ناوگان با رویکردی کاملا حرفه‌ای برخورد کرده و ضمن ایجاد دانش نگهداشت موثر ناوگان، هزینه‌های نگهداشت و تعمیرات ادواری سکوی نیمه شانور ایران – امیرکبیر و شناور‌های کاسپین را تا حد قابل توجهی کاهش دهد.

اصولی گفت: پروژه تصویب شده عملا تجلی توانایی ایجاد شده در شرکت نفت خزر است که از طریق صرف کمترین هزینه حداکثر بهره‌برداری از سکوی نیمه شناور امیرکبیر را طی سال‌های آینده میسر خواهد کرد.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: یکی از اهداف شرکت نفت خزر طی دو سال آینده حفاری و اکتشاف در ساختار چالوس است که این ساختار پس از ساختار البرز بزرگترین ساختار دریای خزر می‌باشد که بر اساس مطالعه طرح توسعه استراتژیک میادین هیدروکربنی حوضه خزر جنوبی توسط گروه مطالعاتی SCSG و همچنین نتایج عملیاتی ناشی از حفاری اکتشافی چاه‌های میدان سردار جنگل، ساختار چالوس دارای پتانسیل وجود ذخائر عظیم گازی به حجم TCF ۱۲۰ گاز درجا است که بدین معنی است ذخائر گازی این ساختار تقریبا برابر با یک چهارم حجم میدان گازی پارس جنوبی می‌باشد موضوعی که عملا این ساختار را در جایگاه دهمین مخزن گازی بزرگ دنیا قرار خواهد داد. از طرف دیگر این ساختار پتانسیل تولید TCF ۲/۴ در سال گاز را دارد که تقریبا معادل تولید ۱۱ فاز پارس جنوبی در شرایط فعلی است. در صورت موفق بودن عملیات اکتشاف ساختار چالوس حجم گاز قابل برداشت این ساختار به تنهایی ۵/۱ برابر کل گاز قابل استحصال کشور آذربایجان و برابر با ۳۰ درصد کل گاز قابل برداشت کشور‌های حوضه دریای خزر خواهد بود. از طرف دیگر براساس شواهد این ساختار می‌تواند ۲/۱۴ میلیارد بشکه نفت درجا داشته باشد که در صورت موفقیت توان تولید ۴۰۰ هزار بشکه در رور نفت را درپی خواهد داشت. ایشان اظهار داشت طبق اطلاعات موجود ساختار چالوس به لحاظ حجم هیدروکربور درجا و قابل استحصال با هریک از میادین بزرگ گاز و نفت جنوب کشور قابل مقایسه است.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: بر مبنای برنامه مدون مطالعات SCSG و SMDP نیز حفاری اکتشافی ساختار چالوس بایستی در نخستین فرصت آغاز شده و بلافاصله پس از اکتشاف، عملیات آزمایش طولانی مدت چاه برای چند ماه جهت ارزیابی پتانسیل تولید از مخزن در آن اجرا شود تا بر اساس نتایج آن بهترین برنامه توسعه میدان تهیه و اجرا شود. طبق گفته ایشان همین همخوانی نتایج و ارزیابی‌ها شرکت نفت خزر را برآن داشته تا از طریق بهره‌برداری حداکثری از پتانسیل‌های موجود به بهترین نحو فعالیت اکتشافی خود را در ساختار چالوس شروع کند و نقطه عطفی در اکتشاف منابع عظیم نفت و گاز در کارنامه صنعت نفت در شمال کشور به یادگار بگذارد. بر همین اساس نیز بررسی موضوع به جلسات آتی هیئت مدیره شرکت ملی نفت موکول شده است.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

سید عماد حسینی گفت: اولویت دیگر برای انجام عملیات حفاری اکتشافی ساختار ژئوفیزیکی رودسر است که در بخش کم عمق جنوبی دریای خزر واقع شده است. این ساختار در ناحیه کم عمق و در نزدیکی ساختار رامسر که در بخش شمالی آن واقع شده قرارد داشته و بوسیله یک ناحیه زین اسبی از ساختار رامسر جدا شده است. وجود هیدروکربن در ساختار رودسر می‌تواند گواه تأیید پتانسیل بالای هیدروکربنی در ساختار بزرگ رامسر باشد. شرکت نفت خزر این پروژه را با دیدی جامع و استراتژیک تعریف کرده است. نزدیکی ساختار رودسر به ساحل و کم عمق بودن آب باعث شده که با توجه به تجربه بسیار بالای صنعت نفت ایران در آب‌های کم عمق خلیج فارس ریسک عملیات اکتشافی ساختار رودسر در کمترین حد ممکن باشد. از طرف دیگر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در دریای خزر در راستای منافع ملی مد نظر جدی شرکت نفت خزر بوده و تلاش کرده شرایط را به گونه‌ای فراهم کند که ظرفیت‌های بخش خصوصی و تجهیزات آن‌ها در شمال کشور به جای کمک به کشور‌های همسایه یاری رسان صنعت نفت ایران در برداشت از ذخائر نفت و گاز شمال باشد و بر اساس ارزیابی‌های انجام شده ساختار رودسر پتانسیل TCF ۱ گاز و ۵۰۰ میلیون بشکه نفت درجا را دارد.

سید عماد حسینی در ادامه گفت: کشور‌های همسایه به خوبی به پتانسیل بالای ذخائر گاز حوضه جنوبی خزر واقف هستند و به همین دلیل بوده که کشور آذربایجان سکوی نیمه شناور حیدر علیف را با هزینه‌ای بیش از یک میلیارد دلار در سال‌های گذشته وارد عملیات کرده است.

رئیس هیئت مدیره نفت خزر گفت: سکوی نیمه شناور حیدر علیف هم اکنون با اجاره ۳۰۰ هزار دلار در روز برای توسعه میدان شاه دنیز در اجاره شرکت‌های خارجی قرار دارد. برای پی بردن به اهمیت وجو ناوگان توانمند در دریای خزر ذکر همین نکته کافی است که شرکت‌های خارجی برای حفاری چاهی معادل چاه پیشنهادی چالوس هزینه‌ای بالغ بر ۹۰ میلیون دلار صرف می‌کند در حالی که به دلیل وجود ناوگان توانمند شرکت نفت خزر، طبق برآورد ما پروژه حفاری اکتشافی چاه چالوس حدود ۱۹ میلیون دلار برای شرکت ملی نفت ایران هزینه در پی خواهد داشت که معادل هزینه حفاری چاه‌های میادین خلیج فارس است. به دلیل ارزش بالای این ناوگان است که شرکت نفت خزر تصویب هر چه سریعتر حفاری اکتشافی ساختار چالوس را یک تصمیم هوشمندانه در راستای منافع ملی می‌داند.
پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

علی اصولی مدیرعامل نفت خزر در ادامه در خصوص پتانسیل‌های ارزشمند برای سرمایه گذاری در حوزه نفت و گاز خزر گفت: این منطقه محل اتصال کشور‌های آسیای مرکزی و قفقاز به خاورمیانه است و با دارا بودن ظرفیت‌های اقتصادی مناسب، بازار بزرگ در کشور و در منطقه، سرمایه انسانی جوان، متخصص و خلاق، منابع عظیم نفت و گاز بهمراه دسترسی ایران به دریا و آب‌های آزاد بین المللی و واقع شدن در مسیر اصلی ترانزیت منطقه و قرابت فرهنگی و تمدن ایران با کشور‌های شمال امتیازات ارزشمندی برای ما به شمار می‌روند.

وی افزود: از طرف دیگر ۶۷۵ کیلومتر از سواحل خزر مربوط به ایران است و این منطقه بعد از خاورمیانه و سیبری از مهمترین مناطق حوزه انرژی جهان به شمار می‌رود. علاوه بر ویژگی‌های منحصر بفرد کشور جهت صادرات انرژی همسایگان به بقیه مناطق جهان، در صورت موفقیت اکتشاف ساختار چالوس بخش ایرانی دریای خزر تبدیل به هاب جدید انرژی دنیا خواهد شد. اگر با عنایت الهی نتیجه زحمات همکاران صنعت نفت در دریای خزر منجر به اکتشاف در ساختار چالوس شد این میدان به تنهایی توان تأمین ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را خواهد داشت که به معنی سرازیر شدن سرمایه گذاران بزرگ خارجی به منطقه خواهد بود و تازه این اول راه است، چرا که غیر از ساختار چالوس ساختار‌های پرپتانسیل بزرگ دیگری نیز در ادامه در دستور کار قرار خواهد گرفت. این در حالی است که چین و هند دو کشور تشنه انرژی نیز از نزدیک وضعیت نفت و گاز منطقه خزر را رصد می‌کنند.

مدیرعامل شرکت نفت خزر گفت: ایران با دارا بودن امن‌ترین مسیر برای صدور نفت و گاز با امکاناتی نظیر تاسیسات نفتی و گازی، تسهیلات بندری، پالایشگاه‌ها و شبکه‌های لوله نفتی و گازی، مناسب‌ترین گزینه برای صادرات گاز به شرق و غرب است و با استناد به پیش‌بینی‌های فوق در صورت موفقیت حفاری اکتشافی در ساختار چالوس به حول و قوه الهی نسخه شمالی عسلویه ایران در راه خواهد بود.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

اصولی اضافه کرد: همه پروژه‌های پیشنهادی شرکت نفت خزر پس از طرح در هیئت مدیره این شرکت جهت تصویب نهایی به هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران اعلام شد که منجر به تایید پروژه‌های ذکر شده شد.

همانطور که در خبر مذکور مشخص است در این مصاحبه از وجود «ساختار عظیم چالوس» صحبت شده است نه «میدان عظیم چالوس». به زبان ساده تفاوت این دو واژه در این است که در ساختار عظیم چالوس احتمال کشف میدان گازی کوچک یا بزرگ وجود دارد و شرکت نفت خزر نیز با ادبیات دقیق با بیان کلمه «ساختار» به جای «میدان» از وجود احتمالی گاز و سایر منابع هیدروکربوری در آن منطقه خبر داده است.

همچنین در بخش‌های متعددی از این مصاحبه رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر اعداد و ارقام ذکر شده را منوط به موفقیت در عملیات اکتشاف ساختار چالوس منوط کرده است. یعنی بسیار محتمل است که با انجام عملیات اکتشاف اصلا هیچ منبع گازی در ساختار چالوس کشف نشود و یا رقم کشف شده بسیار کوچک باشد. در نتیجه فعلا باید منتظر انجام حفاری اکتشافی در این ساختار باشیم.

با این حال اخبارمربوط به کشف یک میدان گازی بزرگ در دریای خزر به نام «میدان چالوس» توسط ایران چگونه سر از رسانه‌های داخلی و خارجی به ویژه فضای مجازی درآورد؟

ماجرا به انتشار گزارش اویل پرایس در تاریخ ۲۸ مردادماه سال جاری (۱۹ آگوست ۲۰۲۱) و بازنشر این گزارش در یکی از رسانه‌های داخلی بازمی شد.

اگرچه در متن اصلی اویل پرایس هم اشاره‌ای به میدان چالوس نشده، اما ترجمه ناقص و بازنشر این ترجمه در فضای مجازی این شبهه را ایجادکرده است که «ایران یک میدان گازی به عظمت پارس جنوبی را در دریای خزر کشف کرده است و طی قرارداد ۲۰ ساله ایران با روسیه، اختیار میزان صادرات، قیمت و مقصد گاز این میدان را روسیه واگذار کرده است».

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

براساس توضیحات یدالله بهرامیان مدیر برنامه‌ریزی شرکت نفت خزر در گزارش اویل پرایس استفاده از کلمه Find به معنای “یافته” به جای واژه Exploration به معنای “اکتشاف”، نشان از دقت این نشریه در تحلیل خبری است که در هیچ کجای آن شرکت نفت خزر ادعای اکتشاف یک میدان گازی را نداشته و تنها از یافته‌های ناشی از مطالعات نام برده است.

وی ادامه می‌دهد: همچنین در عبارت (If the initial estimates of the gas reserves held in the Chalous deposit are correct then…) استفاده از ترکیب Initial Estimate به معنای تخمین اولیه و ترکیب Chalous Deposit به معنای ساختار چالوس در یک جمله شرطی با فعل Correct نشان‌دهنده این واقعیت است که نگارنده می‌داند احجام اعلامی در خبر شرکت نفت خزر احجام فرضی قبل از عملیات اکتشاف است، نه احجام اکتشافی و به‌خوبی این اشراف وجود داشته که برای پارس جنوبی می‌توان از عبارت Field استفاده کرد، اما برای چالوس باید عبارت Deposit را به کار برد».

اما آنچه از خبر اویل پرایس ترجمه و در فضای داخلی با استناد به همین منبع منتشر می‌شود این است «به گزارش اویل پرایس، هفته گذشته ایران از یک میدان گازی بزرگ در آب‌های این کشور در دریای خزر رونمایی کرد. میدان گازی “چالوس” قرار است با هدف ایجاد یک قطب جدید گازی در شمال ایران برای تکمیل قطب جنوبی گاز این کشور با محوریت میدان عظیم پارس جنوبی احداث شود. توسعه‌دهنده اصلی میدان گازی چالوس، شرکت نفت خزر است، اما کمک‌های فنی و مالی نیز از روسیه و چین دریافت می‌شود.

اگر برآورد‌های اولیه از ذخایر گاز موجود در میدان چالوس درست باشد، گاز ایران قادر خواهد بود حداقل ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را تأمین کند. با این حال، میزان صادرات، قیمت و مقصد این گاز با روسیه هماهنگ می‌شود و این موضوع بر تسلط مسکو بر اروپا در زمینه انرژی که در زمان حاضر یکی از موضوعات اصلی اختلاف بین اروپا و شریک خود در ناتو یعنی ایالات متحده است، می‌افزاید.

اما آیا واقعا میدانی گازی در ساختار عظیم چالوس کشف شده که می‌تواند حداقل ۲۰ درصد گاز مورد نیاز اروپا را تامین کند؟

همانطور که در خبر منشرشده در ۲۶ خردادماه رئیس هیئت مدیره شرکت نفت خزر آمده است “حفاری و اکتشاف ساختار عظیم چالوس” و “حفاری اکتشافی آب‌های کم‌عمق دریایی در ساختار رودسر” هنوز در هیئت مدیره شرکت ملی نفت به تصویب نرسیده و یکی از اهداف شرکت نفت خزر طی دو سال آینده حفاری و اکتشاف در ساختار چالوس عنوان شده است و ازاین ساختار پس از ساختار البرز به عنوان بزرگترین ساختار دریای خزر یادشده است.

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

بااین حال اگرچه تاکنون هیچ میدان گازی مشخصی در ساختار چالوس کشف نشده و تنها احتمال وجود منابع هیدروکربوری در این ساختار وجود دارد، اما سیدصالح هندی مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران برای تبیین بیشتر مسئله اینگونه توضیح می‌دهد: «نمی‌توان اعداد و ارقامی که بر اساس مطالعات اولیه تخمین زده می‌شود را به عنوان یک رزرو قطعی از آن یاد کرد. به عنوان مثال از چند سال گذشته مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت با کمک پژوهشگاه صنعت نفت مطالعه مشترکی را در زمینه هیدرات‌های گازی در دریای عمان آغاز کرد که فاز اول آن به اتمام رسیده و فاز دوم آن در حال انجام است. در همین راستا منابع بسیار زیادی هیدرات گازی در دریای عمان شناسایی شد که در برخی جا‌ها احتمال داده می‌شود که حتی چندین برابر پارس جنوبی هیدرات گازی وجود داشته باشد».

وی ادامه می‌دهد: «اما از نتایج این مطالعه به عنوان «شناسایی و برآورد» یاد می‌کنیم، در هیچ کجا جزو ذخایر محاسبه نمی‌شود و نمی‌توان اسم آن را کشف گذاشت، بلکه فقط شناسایی اولیه انجام شده است. اعداد و ارقام اعلام شده در این مطالعات، احتمال درصد خطای بسیار بالایی (بعضاً تا ۴۰۰ درصد) دارند و به همین دلیل جزو ذخایر و منابع محاسبه نمی‌شوند».

هندی اضافه کرد: «خوب است بدانیم در دنیا با وجود همه‌ی پیشرفتی که شده است فقط ۳۰ درصد چاه‌های اکتشافی که بعد از این مطالعات و شناسایی و برآورد حفر می‌شوند موفقیت‌آمیز است. پس قبل از حفر چاه یا چاه‌های اکتشافی و توصیفی اعلام حجم صحیح نیست و حتی ممکن است برای ساکنین این مناطق ادعای واهی ایجاد کند و در صورت عدم موفقیت موجب سرخوردگی و ناامیدی شود».

پشت پرده ماجرای واگذاری خیالی میدان گازی چالوس به روس‌ها

بااین حال *سفیر ایران در روسیه نیز مطالب منتسب به وی در گزارش اویل پرایس را تکذیب و تصریح کرده است، هنوز پیش‌نویس قرارداد ۲۰ ساله توسط ایران برای طرف روسی ارسال نشده است.

کاظم جلالی سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه در مصاحبه در ۹ شهریورماه سال جاری در این باره می‌گوید: «بنده هیچگونه مصاحبه‌ای درباره نفت و گاز با هیچ رسانه‌ای نکرده‌ام. در گزارش اویل پرایس از نام وی و موافقتنامه بین ایران روسیه سوء استفاده شده است در حالی که هیچ ارتباطی به مطلب و موضوع و تحلیل این گزارش ندارد».

وی افزود: «موافقت‌نامه ۲۰ ساله ایران و روسیه که بحث آن مطرح شده است، ابتدا قرار است در مجلس شورای اسلامی تصویب شود و هیچگونه جنبه محرمانه‌ای ندارد و بنا شد که پیش‌نویس آن توسط جمهوری اسلامی ایران تهیه و به طرف روسی ارائه شود. پیش‌نویس این موافقت‌نامه را نیز وزارت خارجه بعد از جمع‌بندی توسط نهاد‌ها و سازمان‌های مرتبط به طرف روس ارائه خواهد داد».

جلالی افزود: «الان در فضایی هستیم که آمریکایی‌ها و غربی‌ها تمام تلاش خود را می‌کنند که ما عملا نتوانیم یک باشگاه بزرگی از کشور‌های تحریمی شامل روسیه، چین و ایران که هر سه امروزه توسط آمریکایی‌ها تحت تحریم هستند تشکیل دهیم. ما بر اساس منافع ملی خودمان با روسیه عمل می‌کنیم، اما در این فضا می‌بینیم که عده‌ای تلاش می‌کنند خبر‌های مسمومی را به افکار عمومی بدهند تا تصور بشود که ایران در مقابل برخی کشور‌ها واداده است درحالیکه اینگونه نیست».

حال این سئوال مطرح می‌شود که اویل پرایس با چه نیتی و چگونه از واگذاری میدان خیالی چالوس به روسیه خبر می‌دهد درحالیکه هنوز پیش‌نویس موافقت‌نامه دو کشور نه تنها توسط ایران ارسال نشده بلکه نهایی هم نشده و در مجلس دو کشور نیز به تصویب نرسیده و به مرحله انعقاد قرارداد نرسیده است.

آن هم میدان گازی که کشف آن در ساختار چالوس یک احتمال بوده و ممکن است اساسا چنین میدانی کشف نشود؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت انتشار مطالب خلاف واقع درباره ساختار گازی چالوس در فضای مجازی تکرار همان حرکت تخریبی است که درآستانه امضاء قرارداد ۲۵ ساله ایران وچین در خصوص واگذاری جزیره کیش به چینی‌ها به راه افتاد.

گزارش مکتوب از: آقای امیر شایان مهر خبرنگار حوزه نفت و گاز گروه اقتصادی خبرگزاری صدا و سیما