قیمت‌گذاری اوج بار؛ رویكرد اصلی كشورهای پیشرفته برای مدیریت مصرف برق

  با وجود پیشرفت‌های قابل توجهی که امروزه بسیاری از کشورها در حوزه تولید و توزیع انرژی برق به دست آورده‌اند؛

قیمت‌گذاری اوج بار؛ رویكرد اصلی كشورهای پیشرفته برای مدیریت مصرف برق
همچنان در کشورهای پیشرفته، موضوع مدیریت بهینه مصرف برق به ویژه در ایام پرباری به عنوان یک دغدغه و موضوع مهم مطرح است.

به گزارش آفتاب شمال به نقل از پاون، مدیریت بهینه مصرف و ترغیب مشترکان صنعت برق برای رعایت الگوهای مصرف تعیین شده از آنجایی مورد تأکید کشورهای مختلف است که بدانیم انرژی برق یکی از گران‌ترین انرژی‌های موجود در جهان است که چرخه تولید تا مصرف آن نیازمند هزینه‌های هنگفتی است.

در این میان برخی کشورها با شرایط به مراتب حساس‌تری رو به رو هستند؛ شرایطی که آنها را ناگزیر کرده است برای جلوگیری از بروز بحران نسبت به اجرای طرح‌های ویژه مدیریت بهینه مصرف اقدام کنند.

اجرای طرح‌های مدیریت بهینه مصرف برق موازی و چه بسا جدا با طرح‌های توسعه‌ای به این دلیل ضرورت دارد که بدانیم در بسیاری از کشورهای جهان تنها در ایام و ساعات کوتاهی از سال موضوع ناترازی میان تولید و مصرف برق ایجاد می‌شود که به لحاظ اقتصادی، ایجاد نیروگاه مجزا برای جبران این کسری و ناترازی مقطعی توجیه عقلانی ندارد.
به بیان دیگر اکثر کشورهای توسعه یافته‌ای که موضوع مدیریت بهینه مصرف برق به ویژه در ایام پرباری را در اولویت‌های خود قرار داده‌اند، در شرایط عادی مشکلی در حوزه تأمین این انرژی مهم ندارند، اما فقدان توجیه اقتصادی و عقلانی برای ساخت نیروگاه‌های پرهزینه آن هم برای تأمین برق در یک بازه زمانی کوتاه، آنها را ناگزیر کرده است تا به سمت ترغیب شهروندان برای کاهش مصرف برق بروند.

از جمله روش‌ها و شیوه‌های غالبی که در بسیاری از کشورها برای این موضوع استفاده می‌شود، باید به طرح قیمت گذاری اوج مصرف یا (critical peak pricing) اشاره کرد.
به موجب این طرح در ایام پرباری، قیمت برق مصرفی مشترکان با افزایش شدیدی رو به رو می‌شود و همین اقدام مشترکان را ناگزیر می‌کند تا نسبت به کاهش مصرف خود اقدام کنند؛ اتفاقی که نتیجه مهم آن برای دولت‌ها کاهش احتمال قطعی سراسری برق و خاموشی خواهد بود.

کاهش 17 درصدی مصرف برق در ژاپن

به طور مثال متولیان صنعت برق در کشور ژاپن، علی‌رغم توانمندی بالای تکنولوژیکی برای تولید برق، امروزه به این باور رسیده‌اند که به واسطه آسیب پذیری بالای تأسیسات برقی کشورشان ناگزیر هستند تا مشترکان را به کاهش مصرف در ایام پرباری ترغیب کنند تا مثل حادثه اتمی سال 2011 دچار چالش جدی در حوزه تولید برق نشوند.
ژاپنی‌ها با اجرایی کردم طرح قیمت گذاری اوج مصرف (critical peak pricing) در کشورشان توانسته‌اند تا 17 درصد از میزان مصرف برق مشترکان خانگی بکاهند.
طرحی که در این کشور پس از نصب بیش از 50 میلیون کنتور هوشمند با جدیت دنبال می‌شود و در ایام اوج مصرف مدیران صنعت برق پس از ارسال پیام‌های آگاهی بخش در زمان‌های مقرر تعرفه برق را افزایش می‌دهند.

رویکرد آمریکایی‌ها به قیمت گذاری اوج مصرف

از جمله دیگر کشورهایی که در آنجا طرح قیمت گذاری اوج مصرف با جدیت دنبال می‌شود، باید به آمریکا اشاره کرد.

کارشناسان در این کشور عقیده دارند که علی‌رغم همه تلاش‌ها برای توسعه ظرفیت‌های نیروگاهی، برای حفظ پایداری جریان برق اجرای طرح مورد اشاره در آمریکا ضرورت دارد.
ساز و کار اجرای طرح در آمریکا به این صورت است که در ایام بحرانی که میزان مصرف برق بنا به دلایلی مثل افزایش دمای هوا شدت می‌گیرد، نرخ تعرفه برق که در شرایط عادی حدوداً 10 سنت است، به میزان چشمگیری افزایش می‌یابد.

مدیران صنعت برق در آمریکا بر این باور هستند که اجرای طرح قیمت گذاری اوج مصرف علاوه بر اینکه در زمان اجرا میزان مصرف برق را در این کشور کاهش می‌دهد و به پایداری جریان برق کمک می‌کند، همچنین سبب می‌شود تا مشترکانی که در ایام پرباری مصرف خود را مدیریت کرده‌اند، در دیگر ایام سال نیز الگوهای کم مصرفی را بیشتر رعایت کنند.
استرالیایی‌ها و قیمت گذاری پویا و دینامیک

استرالیایی‌ها نیز برای مدیریت تقاضای مصرف برق از طرح (TOU) یا time of use – استفاده می‌کنند؛ طرحی که تلاش می‌کند تا با تغییر در بهای برق مصرفی مشترکان برق در زمان‌های مختلف، الگوی مصرف آنها را مدیریت و در یک کلام از مصرف بی‌رویه برق جلوگیری کند.

در این طرح قیمت گذاری (TOU) که پویا و دینامک است، مصرف برق شهروندان بر اساس زمان‌های مختلف با قیمت‌های متفاوت محاسبه و این سبب می‌شود تا مشترکان در ایام پرباری برای اینکه مشمول هزینه‌های بالاتر نشوند، در مصرف برق صرفه‌جویی بیشتری انجام دهند.

در واقع تعرفه‌های TOU به عنوان بخشی از نقشه راه استرالیا به سمت مشارکت مدیریت هوشمند مصرف برق در نظر گرفته می‌شوند که هدف آن کاهش پیک‌های مشکل‌ساز تقاضا و نیز تسهیل فرایند کربن‌زدایی در صنعت برق عنوان می‌شود.

آلمانی‌ها و توجه دادن مشترکان به ارزش انرژی
بررسی‌ها نشان می‌دهد دولتمردان آلمانی نیز بالاترین تعرفه‌ها را برای انرژی برق در نظر گرفته‌اند و از این طریق تلاش می‌کنند تا با فروش گران برق به مشترکان خانگی خود هم مردم را نسبت به ارزش این انرژی بیشتر آگاه کنند و هم دغدغه‌های زیست محیطی‌شان را پیگیری کنند.
بر اساس تحلیل و ارزیابی انجمن صنایع انرژی و آب آلمان BDEW میانگین قیمت برق برای خانوار‌ها و مشاغل کوچک در آلمان در سال ۲۰۲۱ به ۳۲.۱۶ سنت در هر کیلووات (حدوداً هر کیلووات ۸ هزار تومان) ساعت رسیده است.

رویه‌ای که سبب شده است تا مشترکان برق خانگی در رعایت الگو‌های مصرف برق خود به شدت حساس باشند و ضمن اینکه برای تأمین سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی خود از انرژی‌های دیگری مثل گاز طبیعی نیز استفاده می‌کنند، همچنین تلاش کنند تا با بهبود کیفیت عایق بندی منازل و نیز پوشش لباس گرم در فصل سرد از مصرف بیشتر برق اجتناب کنند.
ناگفته نماند تلاش برای تعادل بخشی میان عرضه و تقاضای مصرف برق و مدیریت میزان مصرف مشترکان به ویژه در ایام پرباری محدود به کشورهای مورد اشاره نیست و بسیاری از کشورهای دیگر نیز به فراخور توانمندی‌ها و نیز محدودیت‌ها اجرای چنین طرح‌هایی را در دستور کار خود قرار داده‌اند.