گورستانی عجیب در شمال ایران
در مازندران گورستانی وجود دارد که سنگ قبرهایشان شکل و شمایل شگفتانگیزی دارند.
به گزارش آفتاب شمال به نقل از خبرگزاری صدا و سیمای مازندران،گورستان سفید چاه در شرق مازندران از عجیبترین گورستانهای کشورمان است که به خاطر داشتن سنگ قبرهای عجیبش مشهور شده است.
عدهای میگویند قدمت این گورستان به ۱۲۰۰ سال پیش برمیگردد و هر کس در این گورستان دفن شود، مورد لطف پروردگار قرار میگیرد و قسمتی از گناهانش بخشیده میشود، اما نکته جالب اینجاست که در سفید چاه روی هر قبر دو تخته سنگ به شکل عمودی قرار دادهاند. یکی در محلی که سر متوفا قرار گرفته و دیگری هم در قسمتی که پای متوفا قرار دارد.
از آنجا که گورستان سفید چاه روی رسوبات آبرفتی مخروطافکنهای قرار گرفته، شرایط زیرزمینی این گورستان به شکلی است که آبهای جاری زیرزمینی از درون رسوبات زهکشی شده خارج میشوند و به رود نکا میریزند. با خارج شدن آب از رسوبات زیر گورستان شرایط زیرسطحی نسبتا خشکی برای اجساد موجود در قبرهای این گورستان فراهم میشود. این وضعیت میتواند زمان متلاشی شدن و تخریب اجساد مردگانی را که در قبرها دفن شدهاند، به تأخیر بیندازد.
شاید همین موضوع باعث شده تا اهالی روستاهای واقع در حوزه آبریزرود نکا در این منطقه، اجساد مردگان خود را از محلهای دور و نزدیک به این گورستان منتقل کرده و دفن کنند؛ «عدهای معتقدند که این گورستان اولین گورستان مسلمانان بوده است، ولی هنوز اسناد معتبری پیدا نشده که این موضوع را تایید کند.» اینها را علی ماه فروزی، مدیر پژوهشی میراث فرهنگی مازندران میگوید.
هنگام بازدید از گورستان سفید چاه، با سنگ قبرهای خاکستری و زردرنگی برخورد میکنید که با گذشت زمان فرسوده شده یا شکستهاند. با این حال باز هم میتوان خطوط و نقوش عجیب و غریبی را روی آنها دید. سنگقبرهایی که روی آنها کنار نام متوفا، شغل او و حتی در برخی از تختهسنگها نسب متوفا را هم حکاکی کردهاند. اشکالی مثل قیچی، داس، گاوآهن، وسایل تیراندازی و… نمونه نقوشی هستند که روی تخته سنگها حک شده و شغل صاحب قبر را یادآوری میکنند.»
گورستانی عجیب در شمال ایران
گورستانی عجیب در شمال ایران
کارشناسان احتمال میدهند خیلی از قبرهایی که نقش قیچی یا گاوآهن رویشان هست، مربوط به یک قوم یا خاندان بودهاند که بهعنوان نشانه خانوادگیشان از قیچی یا وسیله دیگری روی سنگ قبرهایشان حک شده است. با توجه به شواهد موجود، گورستان سفید چاه به مسلمانان تعلق دارد و قوانین و آداب تدفین مسلمانان در این گورستان برقرار بوده است. قبرها جهت غربی – شرقی داشته، به طوری که صورت میت به سمت قبله قرار میگرفته است.»
گورهای این گورستان با نقشهایی که رویشان حک شده، درست مثل یک موزه هزار حرف ناگفته دارند؛ «از لحاظ نمادین قیچی، هم نماد زندگی است و هم مرگ.» البته قیچی تنها نمادی نیست که روی سنگ قبرها دیده میشود. دایره (نمادی از زمان، حرکت پیوسته و مدور آسمان)، آینه (نماد حقیقت، خودشناسی و حقیقت الهی)، چاقو (علاوه بر استفاده روزمره برای معیشت، مفهوم مرگ هم میدهد.
با چاقو چیزی را بریدن به معنی جدایی، تقسیم و آزادی است، دوک نخریسی ازجمله ابزارهای بافتهای سنتی است که روی بیشتر سنگ گورهای شامل ابزار مشاهده میشود. دوک نشانه بانوان مادر و بافندگان سرنوشت است. چرخ نخریسی نماد گـردش عالم است و نـخریسـی و بافنـدگی فرد مونث را در حـال بافتن سرنوشت و حجـاب جهان وهمآلود نشـان میدهد، شمشیر نماد نیرو، حفاظت، اقتدار، سلطنت، رهبری، عدالت، دلیری، قدرت، هوشیاری و نابودی جسمـانی، ترازو بیانگر عدالت، بیطرفی، قضاوت، موازنه همه اضداد و مکملها، قصاص، شایستگیها و ناشایستگیهای انسان را وزن میکند از دیگر نمادهایی هستند که روی سنگ قبرها به کار رفته و هر کدام معانی خاص خود را دارند.